اصطلاح  BOT اولین بار در دهه ۱۹۸۰ میلادی و هنگامی که دولت وقت ترکیه اعطای امتیاز چند نیروگاه را به مناقصه گذاشت، رایج گردید. در این روش ساخت و بهره برداری پروژه به مدت معینی توسط شرکتی تحت عنوان” شرکت پروژه” انجام شده و انتقال طرح به کارفرما پس از طی مدت معینی و بعد از تحصیل درآمد لازم محقق میگردد.

    انجام این روش مانند سایر روش های اجرای طرحهای بزرگ با تهیه اسناد مناقصه و پس از مرحله مطالعات اولیه توسط کارفرما آغاز می گردد. سپس سرمایه گذاران بخش خصوصی با بررسی اسناد مناقصه و حصول اطمینان از مثبت بودن نتایج امکان سنجی با ارائه پیشنهاد در مناقصه شرکت می کنند .

    در مرحله بعدی و با تعیین برنده مناقصه و انجام مذاکرات اولیه یک شرکت با مسئولیت محدود بعنوان “شرکت پروژه” توسط سرمایه گذاران برگزیده تأسیس میشود. این شرکت صاحب امتیاز پروژه BOT  محسوب میگردد. سرمایه متولیان جهت تأسیس شرکت معمولاً ۲۰ تا ۳۰%  سرمایه گذاری لازم برای اجراء پروژه میباشد. مابقی سرمایه مورد نیاز از طریق انعقاد موافقت نامه های مالی با بانکها و موسسات مالی معتبر تأمین می گردد.

    از اهم وظایف شرکت پروژه، عقد موافقت نامه های لازم با کارفرما، پیمانکار اجرایی، شرکت بهره بردار و موسسات مالی میباشد . معمولا شرکت با عوامل کارفرما برای فروش محصول موافقت نامه ای بر مبنای تحویل با شرایط  Take or Pay  (بردار یا بپرداز) امضاء می نماید. در اینحالت چنانچه خریدار محصول (عوامل کارفرما) در مواقعی نیاز به محصول تولیدی نداشته باشند ملزم به پرداخت حدود ۸۰%  از قیمت محصول تولیدی می باشد.

    در این روش کارفرما بازپرداخت هیچ وامی را از طرف سرمایه گذاران یا متولیان پروژه تضمین نکرده و درنتیجه فشار ناشی از استقراض کاهش می یابد. به علاوه ریسکهای مربوط به ساخت و تکنولوژیهای جدید نیز به طرف مقابل (بخش خصوصی) منتقل می گردد. همچنین منافع بسیاری برای دولت و یا کارفرما در زمان ساخت و پس از آن (بهره برداری) قابل پیش بینی می باشد.

سایر روش های مشابه ( به غیر از BOT ) عبارتند از:

 

۳- قراردادهای ساخت، مالکیت و بهره برداری

ساخت– تملک– بهره برداری (BOO) Build – Own – Operate  

ساخت– تملک– بهره برداری– واگذاری (BOOT) Build-Own-Operate-Transfer 

ساخت– اجاره– واگذاری (BLTBuild – Lease – Transfer

کلیه ساختارهای مذکور در وهله اول نیازمند تاسیس یک شرکت خصوصی با ملیت خارجی جهت برنامه ریزی، تامین مالی، طراحی، ساخت، بهره برداری و مدیریت پروژه میباشد.

در روش هایی که از مفهوم واگذاری بهره مند شده اند (BLT , BOOT , BOT )، به این دلیل که بعد از دوره مشخصی تاسیسات و مایملک خصوصی به دارایی های کارفرما تبدیل می گردد در نزد کارفرمایان مقبولتر می باشد.

اولین پروژه از این حیث در ایران بسال ۱۳۷۸  با اطلاع رسانی جهت احداث نیروگاه پره سر در ساحل خزر از طرف شرکت توانیر به سفیران کشورهای مختلف، عملیاتی گردید .

در این روشها ارائه تضمین لازم در برابر عدم پرداخت کارفرما به شرکت پروژه از طریق نهادهای ذیربط دولتی (مانند وزارت امور اقتصادی و دارایی) الزامی است.

همچنین شناسایی و استفاده از تامین کنندگان مالی معتبر در خارج از کشور (بعنوان مثال بانکهای اروپایی) از دیگر پیش نیازهای انجام این نوع پروژه ها محسوب میگردد.

 

روند بکارگیری پروژه BOT  

    مراحل زیر در بکارگیری پروژه BOT  اهمیت دارد:

 

۱- شناسایی

    همانند سایر طرحها شناسایی پروژه بعنوان گام اول می بایست انجام شود. در این مرحله مطالعات امکان سنجی مقدماتی شامل بررسیهای اقتصادی ، مالی و فنی با توجه به اوضاع اقتصادی و سیاسی انجام شده و الزامات و منافع حاصله از اجرای طرح به روش  BOT  مشخص می گردد .

    این مرحله نیازمند استفاده از یک تیم حرفه ای در ستاد کارفرما بوده و در غیر اینصورت  بکارگیری خدمات مشاوره ای ضروری می باشد .

 

۲- مناقصه / مذاکره

۱-۲-  مذاکره

    چنانچه پروژه را بتوان بصورت مستقیم به سرمایه گذار واجد الشرایط واگذار نمود، با انجام مذاکرات تفاهم نامه ای مابین طرفین به امضاء رسیده و موافقت نامه خرید محصول نیز منعقد می گردد. این روش نسبت به به روش مناقصه زمان کمتری نیاز داشته و در هزینه ها نیز صرفه جویی می گردد.

۲-۲- مناقصه

     در روش انجام مناقصه مراحل فرعی زیر اجراء میشود:

۱-۲-۲- آمادگی کارفرما برای مناقصه

۲-۲-۲- آمادگی سرمایه گذاران برای مناقصه

۳-۲-۲- انتخاب برنده مناقصه

 

۳- توسعه

    در این مرحله و پس از امضاء موافقتنامه پروژه، تنظیم موافقت نامه مابین سرمایه گذاران جهت شکل دادن ساختار شرکت پروژه انجام شده و مشارکت سهام برای تحقق پروژه مشخص میشود. موافقت نامه تامین مالی، عقد پیمان با پیمانکاران و کسب تعهدات و سایر امور ذیربط نیز به انجام میرسد.

 

۴- اجراء      

   دراین مرحله ساخت و سازها، نصب و راه اندازی پروژه انجام شده و در صورت موفقیت در آزمایشات، آموزش ها و تهیه دستور العمل های بهره برداری و کسب مجوزها  فاز بعدی آغاز میشود.

 ۵- بهره برداری و نگهداری

    این مرحله طولانی ترین دوره پروژه محسوب می گردد. پس از راه اندازی پروژه، کارفرما در طول بهره برداری با انجام بازرسیهای دوره ای و دریافت گزارش ها، اعمال نظارت نموده و بر انتقال تکنولوژی از شرکت پروژه (یا پیمانکار) آموزش نیروی کار، ایمنی عمومی و حفظ شرایط زیست محیطی توجه و دقت لازم را ابراز می نماید.

 ۶- واگذاری

    مرحله پایان پروژه BOT  با واگذاری طرح به کارفرما به انتها میرسد. نگهداری پروژه تا تاریخ واگذاری می بایست بصورت مناسب بوده تا کارفرما بتواند بهره برداری از پروژه را ادامه دهد.

    در این مرحله صدور ضمانت نامه های تعمیرات و کارکرد مناسب تجهیزات و تأسیسات میبایست ملحوظ گردد.

http://tarvijak.blogfa.com/post-15.aspx

دانلود رایگان فایل آشنایی با قراردادهای BOT

برچسپهای نوشته

About the author